Het geweten

De pastorale constitutie Gaudium et spes van het Tweede Vaticaans Concilie stelt in nr. 16: “In het diepst van zijn geweten ontdekt de mens een wet, die hij zichzelf niet gegeven heeft, maar waaraan hij moet gehoorzamen. De stem van deze wet spoort hem voortdurend aan, het goede lief te hebben en te doen, en het kwade te vermijden, en op het juiste ogenblik zegt ze hem diep in zijn hart: doe dit, doe dat niet. Want de mens heeft een wet, die door God in zijn hart geschreven is, en het maakt zijn waardigheid uit, aan deze wet te gehoorzamen en volgens deze wet zal hij geoordeeld worden. Het geweten is de meest verborgen kern en het heiligdom van de mens, waar hij alleen is met God, wiens stem klinkt in zijn binnenste”

Dit is een prachtige beschrijving van een soort natuurlijke “kennis van goed en kwaad” die ieder van ons heeft. Maar kun je of moet je daarop altijd vertrouwen? Zovele gewetens zijn zó verschillend. Volgens Sigmund Freud is het geweten dan ook niets anders dan een geïnterioriseerde sociale druk, die qua inhoud afhankelijk is van de omgeving. Toch stelt John Henry Kardinaal Newman dat het geweten een normativiteit bezit, die door niets anders kan worden herleid dan tot een ultieme wetgever. Zonder je geweten ben je eigenlijk ook geen mens meer.

Tijdens de lezing zullen we stilstaan bij de volgende vragen: Waar komt het begrip geweten vandaan? Bestaat het geweten uit meerdere onderdelen? Wat is de synderesis? Moet je een dwalend geweten volgen? Wat doe je met je gewetensvorming? Kun je gewetensweigeraar zijn? Waarom toastte de Zalige John Henry kardinaal Newman eerst op zijn geweten en dan pas op de paus? Waar komt de normativiteit van het geweten vandaan? Etc.

Vrijdag 15 september 2017, 19:00 uur

Inleider:

Mgr. Dr. Everard de Jong


Het protestantisme bestaat niet

31 oktober 1517 is de traditionele datum van het begin van de protestantse Reformatie. De Noord-Duitse augustijner monnik Maarten Luther zou die dag 95 stellingen op een kerkdeur hebben geprikt.

Luther was beslist niet de eerste die in het begin van de 16e eeuw openlijk pleitte voor een grondige kerkhervorming. Velen waren hem reeds voorgegaan, vele anderen zouden nog volgen. Wel leidde een samenloop van omstandigheden al snel tot een kerkscheuring. Luther heeft, zoals de Duitse kerkhistoricus Franzen het treffend uitdrukt, “de lont geworpen in een boordevol kruitvat”. De beweging die hieruit volgde, ontsnapte hem al snel en werd onmiddellijk geannexeerd door de Duitse vorsten, die de kerkscheuring politiek gebruikten. De beweging maakte verder school bij andere kerkhervormers en leidde tot bloedige godsdienstoorlogen in grote delen van Europa. Zo ontstond uiteindelijk een veelheid aan bewegingen en kerkgenootschappen, in een grote diversiteit aan confessionele en theologische opvattingen. Enigszins badinerend mag men dan ook wel zeggen dat “het” protestantisme niet bestaat, er bestaan alleen maar protestanten.

In (Noord)-Nederland koos een deel van de bevolking, iets later in de 16e eeuw, voor het calvinisme. Maar ook hier werd de overgang naar het protestantisme mede bepaald door de politiek, namelijk een separatistische beweging.

Vrijdag 20 oktober 2017, 19:00 uur

Inleider: Diaken dr. Régis de la Haye


Democratie, probleem of oplossing

over de best mogelijke manier van menselijke samenlevingen na. In de loop van de geschiedenis hebben wij globaal gezien een aantal verschillende modellen toegepast en uitgeprobeerd. Hoewel de Grieken al 2500 jaar geleden voor het eerst een democratie invoerden, heeft deze samenlevingsvorm tot in de moderne tijd maar weinig voorstanders gekend. Wereldwijd hebben vooral monarchieën het aanschijn van de aarde gestalte gegeven. Na de Tweede Wereldoorlog heeft de democratie echter sterke voortgang gemaakt, zodat vele staten haar als bestuurssysteem hebben ingevoerd.

De laatste jaren zien we echter juist in de democratische landen bewegingen ontstaan die de verworvenheden van de democratie kritisch bezien en aan een ander model – de autocratie - de voorkeur geven. Is de historische houdbaarheidsdatum van de democratie soms afgelopen? Heeft democratie nadelen met zich meegebracht, die alleen door een radicale wissel te verhelpen zijn? Of zijn mensen in een democratische samenleving economisch moe gestreden, zodat alleen één krachtige leider hen naar een nieuw geluk kan brengen? Is het wel de moeite waard om ook in de toekomst voor een democratie in te staan                                                                                                      ons hedendaagse en wellicht toekomstige samenleven nadenken.

 

Vrijdag 17 november 2017, 19:00 uur

Inleider:

Dr. Detlef Rohling


Wie denkt dat God uit Nederland verdwijnt, heeft het mis. De traditionele kerken hebben het wel zwaar. Ze lopen leeg en kerkgebouwen krijgen een andere bestemming. Dat is het dominante beeld. In een geseculariseerde omgeving wordt God echter ook weer ter sprake gebracht. Door mensen                                                                                       gelovige tradities van het christendom kunnen verhalen worden aangereikt die maatschappelijke ontwikkelingen relativeren en misschien zelfs bijsturen. Daarmee zou vanuit die traditie een belangrijk bijdrage worden geleverd aan het welzijn van onze samenleving.

God valt niet samen met kerken. Hij is verhuisd en mensen gaan opnieuw op zoek naar het adres waar ze Hem kunnen vinden. Wat betekent dit nu voor kerkelijke organisaties zoals parochies en protestantse gemeenten? In de kern is de vraag hoe zij de aansluiting met de wereld om hen heen vinden en zich (weer) maatschappelijk relevant kunnen maken? Niet omdat hun voortbestaan in het geding is, maar omdat ze ervan overtuigd zijn dat ze een boodschap aan de wereld hebben. Een boodschap van geloof, hoop                                                                           doen, is de boodschap. Tegen de stroom in en dat vergt vooral geloof.

Vrijdag 19 januari 2018, 19:00 uur

Inleider: Mr. Petra Stassen


De theologie van het lichaam

In een heel aantal catecheses heeft de heilige paus Johannes Paulus II gesproken over liefde, de relatie tussen man en vrouw en de bedoeling van God met het gezin. Deze catecheses hebben de naam “Theologie van het lichaam” gekregen en zijn inmiddels over heel de wereld een grote bron van studie en verdieping. Johannes Paulus II wordt geprezen om zijn diepe antropologische inzichten in deze catecheses, waarin hij de menselijke ervaringen uit het huwelijk in verbinding brengt met het geloof in God. Zo wordt duidelijk hoe het gewone leven van mensen beantwoordt aan Gods roeping en bedoelingen. Overigens wordt juist dit aspect ook vaak door paus Franciscus benadrukt.

Wat houdt deze “Theologie van het lichaam” eigenlijk in? Wat betekent het voor ons eigen leven en hoe kunnen ook wij verdieping van ons geloof vinden vanuit onze menselijke ervaringen? Op deze vragen zal worden ingegaan en zo wordt duidelijk hoe de inzichten van Johannes Paulus II ook voor de mensen van vandaag nog steeds van grote waarde zijn.

Vrijdag 23 februari 2018, 19:00 uur

Inleider: Dr. Lambert Hendriks


Sekten

Sinds de jaren 1960-1970 zijn er grote verschuivingen in het religieuze landschap te zien. Veel mensen gaan zich loskoppelen van de christelijke                                                                                                                                                           opkomen van zulke groeperingen of sekten. Maar wie zijn de leden of aanhangers ervan? Wat steken hun leden op als zij deze leringen volgen of bepaalde spirituele technieken beoefenen? En wanneer mag je een groepering een sekte noemen?

De meeste bewegingen starten met een min of meer charismatische stichter (zelden: stichteres) en bouwen dan een groep van leerlingen en                                                                         rol van deze goeroe is misschien het meest opvallende kenmerk van een sekte. Maar wanneer is iemand een goeroe? Heilige mensen kunnen                                                                            tijd lijkt het eerder dat zij vooral goede zakenmensen zijn, want zij of hun naaste volgelingen bouwen globale organisaties op, doen aan fondsenwerving, PR en klantenbinding. Ze kennen en bespelen dus de                                     

Ondanks dit alles kun je in sekten veel leren - als je maar je eigen verantwoordelijkheid niet opgeeft! Maar er zijn ook mensen die hulp nodig hebben, waar komt die dan vandaan?

Vrijdag 6 april 2018, 19:00 uur

Inleider: Dr. Helene Etminan


Heiligdomsvaart

                                                                            Dan loopt Maastricht en de verre omgeving weer uit om een week lang geloof, geschiedenis en traditie van de oudste stad van Nederland te vieren en te beleven.

In tal van activiteiten wordt aan Sint Servaas herinnerd, de eerste bisschop van Maastricht. Hoogtepunten zijn de twee grote processies. Elke editie van de Heiligdomsvaart kent een thema dat een bepaald aspect van het geloof onder de aandacht brengt en uitdraagt. Het thema van de Heiligdomsvaart 2018 is “Doe goed en zie niet om”.

                                                                              aloude betekenis van de Heiligdomsvaart, als ook de actualiteit van dit morele appel belichten. Welke impulsen kan een eeuwenlange traditie van geloofsovertuiging en pelgrimsgeest aan onze moderne samenleving geven? Wat zegt het over ons mensen wanneer wij ook in een sterk geseculariseerde cultuur deze uitingen van geloof en vroomheid bewaren                                                                                                                                                                evenement – achtergronden en actualiteiten samenbrengen.

Vrijdag 11 mei 2018, 19:00 uur

Inleider:

Deken John Dautzenberg


Het niets

Een van de grote vraagstukken waarmee de mens zich van oudsher geconfronteerd weet, is het vraagstuk waarom er iets is in plaats van niets.                                                                                    laatste voorstellingen van de moderne natuurkunde is er een doorlopende                                                                                                                                                            theologen als natuurwetenschappers zich op de oplossing van het raadsel geworpen. Dit heeft geleid tot een veelheid van opvattingen, die een enorme diversiteit aan verklaringsmodellen vertegenwoordigt. Sommige van deze duidingen kenden een wederzijdse ondersteunding en versterking, maar meer nog kwamen en komen er ideeën voor het voetlicht die geheel of gedeeltelijk in tegenspraak zijn met elkaar. Zo is de christelijke creatio ex nihilo-gedachte – aanvaard als dogma in de tweede helft van de 2e eeuw – niet verenigbaar met het denken van een Griekse wijsgeer als Parmenides, 6e eeuw vóór Chr. Terwijl een dergelijke voorstelling van zaken wel weer terugkomt, maar dan zonder goddelijk ingrijpen, in het werk van een hedendaagse natuurkundige als Lawrence Krauss, die in 2012 een boek                                                                 

Deze lezing probeert wat orde aan te brengen in de chaos. Zij gaat na hoe de idee van het niets zich in de loop van de tijd ontwikkeld heeft binnen de aangegeven intellectuele aandachtsvelden en hoe deze steeds weer                                                                                      ontwikkelingen zoals zij zich hebben voorgedaan in 2500 jaar wijsbegeerte en natuurwetenschap. Zij maakt hierbij een uitstapje naar een tweetal                                                                         rol van betekenis speelt en die ook enige invloed uitoefent op de westerse theorievorming omtrent de grote probleemstelling tegenover welke wij ons nog steeds geplaatst zien: waarom is er eerder iets is dan niets?

Vrijdag 8 juni 2018, 19:00 uur

Inleider: Drs. Hubert Timmermans FRAS